Agnieszka

(gr. Agne - czysta, dziewicza) Św. Agnieszka - dziewica i męczennica - została umęczona podczas krwawych prześladowań za cesarza Dioklecjana ok. 304 r., w wieku 13 lat, i stała się jedną z najbardziej znanych i najświętszych męczenniczek rzymskich. Jej imię do dziś znajduje się w I Modlitwie Eucharystycznej Mszy św. Opis jej męki pochodzi z V w. O jej rękę rywalizowało wielu zalotników, a wśród nich młody rzymski szlachcic oczarowany jej urodą. Ona jednak odrzuciła wszystkich, mówiąc, że wybrała Małżonka, którego nie potrafią zobaczyć oczy śmiertelnika. Zalotnicy, chcąc złamać jej upór, oskarżyli ją, że jest chrześcijanką. Doprowadzona przed sędziego nie uległa ani łagodnym namowom, ani groźbom. Rozniecono ogień, przyniesiono narzędzia tortur, ale ona przyglądała się temu z niewzruszonym spokojem. Wobec tego odesłano ją do domu publicznego, ale jej postać budziła taki szacunek, że żaden z grzesznych młodzieńców odwiedzających ten przybytek rozpusty nie śmiał się zbliżyć do niej. Jeden, odważniejszy niż inni, został nagle porażony ślepotą i upadł w konwulsjach. Młoda święta wyszła z domu rozpusty niepokalana i nadal była czystą małżonką Chrystusa. Co wytrwalszych zalotników ogarnęła złość. Znów zaczęli podburzać sędziego. Bohaterska dziewica została skazana na ścięcie. „Udała się na miejsce kaźni - mówi św. Ambroży - szczęśliwsza niż inne, które szły na swój ślub”. Wśród powszechnego płaczu ścięto jej głowę. Święta poszła na spotkanie Nieśmiertelnego małżonka, którego ukochała bardziej niż życie. Pochowano ją przy Via Nomentana, a cesarz Konstantyn wybudował bazylikę ku jej czci. W tradycji polskiej zachowało się kilka przysłów związanych z tą świętą: Św. Agnieszka puszcza skowronka z mieszka; Agnieszka łaskawa - wkrótce w polu zabawa; Agnieszka nielusa (ospała) - jeszcze zimie pokusa.